thuốc điều trị phong (official)

THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

1. Trình bày được đặc điểm tác dụng, cơ chế tác dụng, tác dụng không mong muốn và áp dụng điều trị của 3 thuốc điều trị phong: dapson, rifampicin, clofazimin.

2. Trình bày được các nguyên tắc khi sử dụng thuốc điều trị phong.

1. ĐẠI CƯƠNG

- phong là bệnh nhiễm khuẩn do Mycobacterium leprae gây ra.
- nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng có thể khỏi và không để lại di chứng.

2. CÁC THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG
- rifampicin
- dapson
- clofazimin

2.1. clofazimin (Lampren)

* đặc điểm tác dụng:
- thuốc kìm khuẩn phong
- thuốc còn có tác dụng chống viêm, ngăn chặn sự phát triển nốt sần trong bệnh phong

* chỉ định: chữa các thể phong ở mọi giai đoạn bệnh

* chống chỉ định:
- có thai
- suy gan, suy thận nặng

* cách dùng và liều lượng: 50mg/24h hoặc 100-300mg/24h/tuần (mỗi tuần uống 1 lần trong ngày). Uống tối thiểu trong 2 năm.

* phản ứng có hại:
- da: mất màu da, khô da, nổi ban ngứa.
- tiêu hóa: buồn nôn – nôn, ỉa chảy, viêm ruột (nặng)
- phân, nước tiểu đổi màu
- dị ứng thuốc

2.2. dapson (DDS: diamino diphenyl sulfon)

* đặc điểm:
- là thuốc thuộc họ sulfamid
- thuốc có tác dụng kìm khuẩn phong
- được tìm ra từ 1940 nhưng đến nay DDS vẫn là thuốc quan trọng nhất trong điều trị bệnh phong

* dược động học:

- hấp thu hoàn toàn qua ống tiêu hóa
- chuyển hóa ở gan nhờ phản ứng acetyl hóa tạo thành monoacetyl-DDS không có tác dụng kìm khuẩn
- có chu kỳ gan – ruột, nên thuốc tồn tại rất lâu trong cơ thể, t/2 ~ 28h

* chỉ định: chữa các thể phong ở mọi giai đoạn bệnh

* chống chỉ định:
- dị ứng với DDS hoặc sulfamid
- suy gan
- có thai, cho con bú
- thiếu máu nặng

* cách dùng và liều lượng:
- điều trị: uống 100mg/24h
- dự phòng: 50-100mg/24h cho những người gần gũi với bệnh nhân phong.
thời gian dùng thuốc kéo dài ít nhất 3 năm, thậm chí suốt đời

* phản ứng có hại:
- da: phát ban toàn thân
- tiêu hóa: buồn nôn – nôn, chán ăn
- thiếu máu do toan máu
- hội chứng Sulfon: vàng da, sốt, viêm da, hoại tử gan, thiếu máu, xuất hiện sau dùng DDS 5-6 tuần.

2.3. rifampicin (Rifampin, Rifacin, R)

* cách dùng và liều lượng:
- điều trị phong:
   + TE: 150-300mg/lần x 1 lần/tháng x 6-24 tháng
   + người lớn: 600mg/lần x 1 lần/tháng
- cách dùng:
   + uống vào lúc đói: thường vào buổi sáng 1h trước khi ăn hoặc 2h sau ăn.
   + tiêm tĩnh mạch hoặc pha truyền tĩnh mạch

3. NGUYÊN TẮC DÙNG THUỐC ĐIỀU TRỊ PHONG

Năm 1982 WHO đưa ra:
- đa hóa trị liệu, thường dùng 3 thuốc
- để tránh tàn phế: phối hợp hóa trị liệu + vật lý liệu pháp + thể dục liệu pháp.
- uống thuốc đúng liều lượng, phác đồ, thời gian. Định kỳ theo dõi tác dụng lâm sàng, xét nghiệm vk, tác dụng không mong muốn.
- thời gian điều trị phụ thuộc vào mức độ nhiễm vi khuẩn.