Vì sao mỗi người bệnh có một phác đồ điều trị khác nhau?
Một trong những điều khiến người bệnh và gia đình băn khoăn nhiều nhất sau khi được chẩn đoán ung thư là tại sao hai người cùng mắc một loại ung thư nhưng lại được điều trị hoàn toàn khác nhau.
Có người chỉ cần phẫu thuật rồi theo dõi. Có người phải hóa trị trước mổ. Có người vừa hóa trị vừa xạ trị. Có người lại chỉ uống thuốc nhắm trúng đích. Trong khi đó, một người khác được điều trị bằng liệu pháp miễn dịch hoặc điều trị nội tiết.
Nhiều bác còn so sánh với người quen hoặc với những chia sẻ trên mạng xã hội rồi đặt câu hỏi với bác sĩ Kiệm rằng: "Bệnh của tôi cũng là ung thư phổi, sao tôi không dùng thuốc giống người kia?", hoặc "Người cùng giai đoạn với tôi chỉ truyền bốn đợt hóa chất, còn tôi lại phải điều trị lâu hơn?".
Đây là những thắc mắc rất chính đáng. Tuy nhiên, để trả lời, trước hết bác cần hiểu rằng ung thư không phải là một bệnh duy nhất. Ngay cả khi mang cùng một tên gọi, mỗi khối u vẫn có thể có những đặc điểm sinh học hoàn toàn khác nhau. Mỗi người bệnh cũng có sức khỏe, tuổi tác, bệnh nền và mong muốn điều trị khác nhau. Chính vì vậy, điều trị ung thư hiện đại không còn áp dụng một công thức chung cho tất cả mọi người mà được xây dựng theo nguyên tắc điều trị cá thể hóa.
Điều này có nghĩa là bác sĩ không lựa chọn phác đồ dựa trên tên bệnh đơn thuần mà dựa trên rất nhiều thông tin khác nhau. Mỗi yếu tố đều góp phần quyết định phương pháp điều trị nào sẽ mang lại lợi ích lớn nhất và nguy cơ thấp nhất cho từng người bệnh.
Hiểu được nguyên tắc này sẽ giúp bác tránh so sánh với những trường hợp khác và yên tâm hơn khi bác sĩ Kiệm giải thích kế hoạch điều trị dành riêng cho mình.
Điều trị ung thư không có một công thức chung
Trong nhiều bệnh lý thông thường, người bệnh có thể được điều trị theo một phác đồ tương đối giống nhau.
Ví dụ, phần lớn người mắc viêm phổi do cùng một loại vi khuẩn sẽ được điều trị bằng các kháng sinh tương tự. Người mắc tăng huyết áp cũng có những nhóm thuốc chuẩn được lựa chọn theo các hướng dẫn điều trị.
Ung thư lại hoàn toàn khác.
Hai người đều được chẩn đoán "ung thư phổi" nhưng một người có thể được phẫu thuật ngay, người còn lại phải hóa trị kết hợp miễn dịch, còn người thứ ba chỉ cần uống thuốc nhắm trúng đích. Tất cả đều đúng với từng trường hợp cụ thể.
Điều này không phải vì bác sĩ có những quan điểm khác nhau mà vì bản chất của từng khối u và từng người bệnh là khác nhau.
Trong ung thư học hiện đại, mỗi kế hoạch điều trị được xây dựng sau khi bác sĩ tổng hợp rất nhiều thông tin từ kết quả khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, xét nghiệm sinh học phân tử và đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe của người bệnh. Chỉ khi ghép tất cả những mảnh ghép này lại với nhau, bác sĩ mới có thể lựa chọn được phác đồ phù hợp nhất.
Có thể hình dung việc xây dựng phác đồ điều trị giống như may một bộ quần áo. Người thợ may không thể chỉ biết chiều cao mà may được một bộ quần áo vừa vặn. Họ cần biết cân nặng, số đo vai, vòng ngực, vòng eo, chiều dài tay và nhiều thông số khác. Nếu chỉ dựa vào một yếu tố duy nhất, bộ quần áo sẽ khó có thể phù hợp.
Điều trị ung thư cũng như vậy. Chỉ biết tên loại ung thư là chưa đủ để quyết định phương pháp điều trị. Bác sĩ phải đánh giá toàn diện tất cả các đặc điểm của bệnh và của chính người bệnh trước khi đưa ra quyết định.
Điều trị cá thể hóa là gì?
Điều trị cá thể hóa là nguyên tắc xây dựng kế hoạch điều trị riêng cho từng người bệnh dựa trên những đặc điểm cụ thể của khối u và tình trạng sức khỏe của họ.
Nói một cách đơn giản, bác sĩ không điều trị "ung thư phổi" hay "ung thư vú" một cách chung chung mà điều trị một người bệnh cụ thể đang mắc loại ung thư đó.
Điều này có nghĩa là bác sĩ sẽ cân nhắc rất nhiều yếu tố trước khi lựa chọn phác đồ. Hai người bệnh có thể giống nhau về tên bệnh nhưng chỉ cần khác một hoặc hai đặc điểm quan trọng thì kế hoạch điều trị đã có thể thay đổi hoàn toàn.
Chính nhờ nguyên tắc điều trị cá thể hóa mà hiệu quả điều trị ngày càng được cải thiện. Người bệnh có cơ hội nhận được phương pháp phù hợp nhất với bệnh của mình thay vì áp dụng cùng một phác đồ cho tất cả mọi người như nhiều thập kỷ trước.
Ở các phần tiếp theo, bác sĩ Kiệm sẽ cùng bác tìm hiểu từng yếu tố cụ thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn phác đồ điều trị và vì sao mỗi yếu tố lại có ý nghĩa quan trọng đến như vậy.