Bỏ thuốc lá có lợi gì?
“Bác sĩ ơi, tôi hút thuốc đã nhiều năm rồi. Bây giờ bỏ còn có tác dụng không?”
Đây là câu hỏi rất thực tế.
Nhiều người nghĩ rằng nếu đã hút thuốc 10, 20 hoặc 30 năm thì những tổn thương do thuốc lá đã xảy ra, bỏ cũng không thay đổi được bao nhiêu.
Đó là một trong những hiểu lầm đáng tiếc nhất về thuốc lá.
Cơ thể bắt đầu phục hồi sau khi bác ngừng hút. Một số thay đổi xảy ra chỉ sau vài giờ, những lợi ích khác xuất hiện trong vài tuần hoặc vài tháng, và nguy cơ mắc nhiều bệnh tiếp tục giảm trong những năm sau đó.
Tất nhiên, bỏ thuốc sau nhiều năm hút không thể đưa cơ thể trở lại hoàn toàn như một người chưa từng hút thuốc. Nhưng bỏ thuốc ở bất kỳ tuổi nào cũng có lợi, và bỏ càng sớm thì tổng lợi ích càng lớn.
1. Vì sao thuốc lá gây hại cho cơ thể?
Khói thuốc không chỉ chứa nicotine.
Khi hút thuốc, cơ thể tiếp xúc với một hỗn hợp rất phức tạp gồm hàng nghìn hóa chất. Nhiều chất có khả năng gây độc, gây viêm hoặc gây ung thư.
Thuốc lá có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan:
phổi và đường thở;
tim và mạch máu;
não;
hệ miễn dịch;
mạch máu ngoại vi;
hệ tiêu hóa;
hệ sinh sản;
nhiều cơ quan khác.
Nicotine có vai trò quan trọng trong sự lệ thuộc thuốc lá. Khi nicotine đi vào não, nó tác động lên hệ thống thần kinh liên quan đến cảm giác tưởng thưởng, khiến người hút dễ hình thành thói quen và khó bỏ.
Nhưng nicotine không phải là lý do duy nhất khiến thuốc lá nguy hiểm.
Một phần lớn tổn thương đến từ khói và các chất độc sinh ra trong quá trình đốt thuốc.
Vì vậy, thay thế nguồn nicotine bằng các phương pháp hỗ trợ cai thuốc có thể giúp giảm triệu chứng cai và tăng khả năng bỏ thuốc thành công, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là thoát khỏi sự lệ thuộc vào thuốc lá.
2. Bỏ thuốc có lợi ngay cả khi bác đã hút rất lâu không?
Có.
Đây là điều quan trọng nhất bác cần biết.
Nguy cơ bệnh do hút thuốc phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có thời gian hút, mức độ hút và các yếu tố nguy cơ khác.
Nhưng nguy cơ không phải là một “điểm số cố định” mà cơ thể mang suốt đời.
Khi bác ngừng hút, cơ thể không còn tiếp tục nhận thêm khói thuốc mỗi ngày.
Một số quá trình hồi phục bắt đầu diễn ra.
Nguy cơ của nhiều bệnh cũng dần giảm theo thời gian.
CDC và WHO đều khẳng định bỏ thuốc mang lại lợi ích ở mọi lứa tuổi, kể cả ở những người đã hút thuốc trong nhiều năm. (cdc.gov)
Nói cách khác:
“Đã hút lâu rồi” không phải là lý do để tiếp tục hút.
Ngược lại, đó càng là lý do để cân nhắc bỏ thuốc càng sớm càng tốt.
3. Điều gì xảy ra với cơ thể ngay sau khi bác bỏ thuốc?
Cơ thể bắt đầu thay đổi khá nhanh.
Trong những giờ đầu, nồng độ carbon monoxide trong máu giảm khi cơ thể không còn tiếp tục hít khói thuốc.
Carbon monoxide có khả năng gắn với hemoglobin và làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu.
Khi không còn tiếp xúc liên tục với khói thuốc, cơ thể dần loại bỏ carbon monoxide và khả năng cung cấp oxy được cải thiện.
Trong những ngày tiếp theo, nicotine được đào thải khỏi cơ thể.
Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn bác có thể bắt đầu cảm nhận rõ hội chứng cai nicotine.
Bác có thể:
thèm thuốc;
bồn chồn;
khó tập trung;
dễ cáu;
lo lắng;
khó ngủ;
cảm giác đói hoặc muốn ăn nhiều hơn.
Những triệu chứng này có thể khiến bác tưởng rằng:
“Bỏ thuốc làm tôi khó chịu hơn, vậy chắc hút thuốc vẫn tốt cho tôi.”
Thực ra, đó thường là biểu hiện của sự lệ thuộc nicotine, không phải bằng chứng rằng cơ thể cần thuốc lá.
4. Sau vài tuần, phổi có thể thay đổi như thế nào?
Đường hô hấp của người hút thuốc thường xuyên phải tiếp xúc với các chất kích thích.
Khói thuốc có thể làm tổn thương niêm mạc đường thở, gây viêm và ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống lông chuyển.
Lông chuyển là những cấu trúc rất nhỏ trên bề mặt đường thở, có nhiệm vụ giúp vận chuyển chất nhầy và các hạt bụi, tác nhân kích thích ra ngoài.
Khi bỏ thuốc, hoạt động của hệ thống này có thể được cải thiện.
Một số người nhận thấy:
ho và khạc đờm thay đổi;
dễ thở hơn;
khả năng vận động tốt hơn;
ít bị kích thích đường thở hơn.
Có người lại thấy ho tăng lên trong một thời gian ngắn sau khi bỏ thuốc.
Điều này có thể khiến bác lo lắng, nhưng đôi khi xảy ra khi cơ chế làm sạch đường thở bắt đầu hồi phục.
Tuy nhiên, ho kéo dài, ho ra máu, khó thở hoặc đau ngực không nên tự động quy cho việc cai thuốc. Những triệu chứng này cần được đánh giá nếu kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.
5. Bỏ thuốc giúp tim và mạch máu như thế nào?
Tim mạch là một trong những lĩnh vực mà bỏ thuốc mang lại lợi ích rất rõ.
Hút thuốc góp phần:
làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu;
thúc đẩy quá trình xơ vữa;
làm tăng xu hướng hình thành huyết khối;
ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim;
làm tăng nguy cơ bệnh mạch vành và đột quỵ.
Khi bác bỏ thuốc, những tác động bất lợi này không còn tiếp tục được duy trì như trước.
Theo thời gian, nguy cơ mắc bệnh tim mạch giảm đáng kể so với việc tiếp tục hút thuốc.
Điều này đặc biệt quan trọng với người đã có:
tăng huyết áp;
rối loạn lipid máu;
đái tháo đường;
bệnh mạch vành;
bệnh động mạch ngoại vi;
tiền sử đột quỵ.
Bỏ thuốc không thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp kiểm soát yếu tố nguy cơ khác.
Nhưng nó loại bỏ một yếu tố nguy cơ quan trọng mà bác có thể chủ động thay đổi.
6. Bỏ thuốc có làm giảm nguy cơ đột quỵ không?
Có.
Hút thuốc là một yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ.
Khói thuốc ảnh hưởng đến mạch máu, thúc đẩy xơ vữa và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Sau khi bỏ thuốc, nguy cơ đột quỵ giảm dần theo thời gian.
Mức giảm nguy cơ không xảy ra ngay lập tức và không giống nhau ở mọi người, nhưng xu hướng chung là bỏ thuốc tốt hơn tiếp tục hút.
Nếu bác đồng thời kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol, cân nặng và vận động phù hợp thì lợi ích phòng bệnh càng toàn diện hơn.
7. Bỏ thuốc có thực sự làm giảm nguy cơ ung thư?
Có, và đây là một trong những lợi ích quan trọng nhất.
Thuốc lá liên quan đến nhiều loại ung thư, không chỉ ung thư phổi.
Hút thuốc làm tăng nguy cơ ung thư ở nhiều cơ quan như:
phổi;
thanh quản;
khoang miệng;
hầu họng;
thực quản;
tụy;
gan;
thận;
bàng quang;
cổ tử cung;
đại trực tràng và một số cơ quan khác.
Khi tiếp tục hút, các tế bào tiếp tục tiếp xúc với các chất gây ung thư.
Khi bỏ thuốc, nguồn phơi nhiễm này giảm mạnh.
Theo thời gian, nguy cơ mắc một số ung thư giảm so với người tiếp tục hút thuốc. Tuy nhiên, nguy cơ không lập tức trở về bằng người chưa từng hút.
Đây là điểm rất quan trọng.
Bỏ thuốc giúp giảm nguy cơ, chứ không phải xóa sạch nguy cơ đã tích lũy trong quá khứ.
8. Nếu bác đã hút thuốc 20–30 năm thì bỏ có còn giúp giảm nguy cơ ung thư phổi không?
Có.
Một người đã hút thuốc lâu năm vẫn được hưởng lợi khi bỏ.
Nguy cơ ung thư phổi có thể tiếp tục giảm theo thời gian sau khi ngừng hút, dù không ngay lập tức trở về mức của người chưa từng hút.
Điều này cũng có nghĩa là:
Bỏ thuốc hôm nay vẫn tốt hơn hút thêm 5 hoặc 10 năm nữa.
Ở những người có nguy cơ ung thư phổi cao, bỏ thuốc cũng cần đi cùng việc đánh giá xem bác có thuộc nhóm phù hợp với tầm soát ung thư phổi bằng CT liều thấp hay không.
Tầm soát và cai thuốc là hai vấn đề khác nhau:
tầm soát nhằm phát hiện sớm bệnh ở nhóm nguy cơ phù hợp;
bỏ thuốc nhằm giảm tiếp tục phơi nhiễm và giảm nguy cơ bệnh trong tương lai.
Không nên dùng một biện pháp để thay thế cho biện pháp còn lại.
9. Nếu bác đã mắc COPD thì bỏ thuốc còn tác dụng không?
Rất có ý nghĩa.
Ở người mắc COPD, tiếp tục hút thuốc khiến phổi tiếp tục bị phơi nhiễm với các chất kích thích và làm bệnh có thể tiến triển nhanh hơn.
Bỏ thuốc không thể phục hồi hoàn toàn những tổn thương phổi đã hình thành.
Nhưng nó có thể:
làm chậm sự suy giảm chức năng phổi;
giảm tiếp xúc với khói thuốc;
giảm nguy cơ đợt cấp liên quan đến hút thuốc;
cải thiện khả năng kiểm soát bệnh;
giúp tăng hiệu quả của các biện pháp điều trị và phục hồi chức năng khi được phối hợp phù hợp.
Vì vậy, với người đã có COPD, câu hỏi không nên là:
“Phổi đã hỏng rồi, bỏ thuốc có ích gì?”
Mà nên là:
“Tôi có thể ngăn không cho phổi tiếp tục bị tổn thương thêm bằng cách nào?”
Bỏ thuốc là một trong những việc quan trọng nhất.
10. Bỏ thuốc có giúp bác vận động tốt hơn không?
Có thể.
Khói thuốc ảnh hưởng đến khả năng cung cấp oxy và chức năng tim phổi.
Khi ngừng hút, cơ thể dần cải thiện khả năng đáp ứng với vận động.
Bác có thể nhận thấy:
đi bộ ít hụt hơi hơn;
leo cầu thang dễ hơn;
ít ho khi vận động;
sức bền tốt hơn;
phục hồi sau gắng sức nhanh hơn.
Mức cải thiện phụ thuộc vào tuổi, chức năng phổi, bệnh tim mạch, thể lực và thời gian hút thuốc.
Nếu bác đã có bệnh phổi hoặc tim, việc tập luyện nên được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe.
11. Bỏ thuốc có giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp không?
Có thể.
Hút thuốc làm tổn thương hàng rào bảo vệ của đường hô hấp và ảnh hưởng đến cơ chế làm sạch đường thở.
Do đó, người hút thuốc có nguy cơ cao hơn đối với một số nhiễm trùng hô hấp.
Khi bỏ thuốc, hàng rào bảo vệ đường thở có điều kiện hồi phục dần.
Đây là một lợi ích đặc biệt đáng quan tâm ở:
người lớn tuổi;
người mắc COPD;
người mắc hen;
người có bệnh tim phổi;
người có bệnh mạn tính.
Tuy nhiên, bỏ thuốc không thay thế vaccine và các biện pháp phòng nhiễm trùng khác.
12. Bỏ thuốc có lợi cho người xung quanh không?
Có.
Đây là lợi ích đôi khi bị bỏ quên.
Người không hút thuốc vẫn có thể tiếp xúc với khói thuốc thụ động khi sống hoặc làm việc trong môi trường có người hút.
Trẻ em đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi khói thuốc trong nhà.
Khi bác bỏ thuốc, bác không chỉ thay đổi lượng khói thuốc mà chính mình hít vào mà còn giúp giảm phơi nhiễm của những người sống cùng.
Vì vậy, bỏ thuốc cũng là một cách bảo vệ gia đình.
13. Bỏ thuốc có ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản không?
Hút thuốc có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ.
Ở nam giới, hút thuốc liên quan đến rối loạn chức năng tình dục và có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng.
Ở phụ nữ, hút thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và làm tăng nguy cơ một số biến chứng trong thai kỳ.
Do đó, bỏ thuốc đặc biệt quan trọng nếu bác:
đang có kế hoạch sinh con;
đang điều trị vô sinh;
chuẩn bị mang thai;
đang mang thai;
hoặc sống cùng phụ nữ mang thai.
Trong thai kỳ, mục tiêu tốt nhất là không hút thuốc và tránh phơi nhiễm khói thuốc.
14. Có phải bỏ thuốc sẽ tăng cân?
Có thể xảy ra, nhưng không phải ai cũng tăng cân đáng kể.
Nicotine có thể ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn và chuyển hóa năng lượng. Khi bỏ thuốc, một số người ăn ngon miệng hơn hoặc có xu hướng dùng đồ ăn để thay thế hành vi hút thuốc.
Vì vậy, cân nặng có thể tăng ở một số người.
Nhưng đây không phải lý do hợp lý để tiếp tục hút.
Nếu bác lo tăng cân, có thể đồng thời:
tăng vận động;
ăn đủ protein và rau quả;
hạn chế đồ uống nhiều đường;
chuẩn bị những món ăn nhẹ phù hợp;
chú ý khẩu phần;
theo dõi cân nặng.
Trong nhiều trường hợp, lợi ích sức khỏe của bỏ thuốc lớn hơn đáng kể so với bất lợi của một mức tăng cân nhỏ.
15. Vì sao nhiều người bỏ thuốc rồi lại hút lại?
Bỏ thuốc không đơn giản chỉ là “có đủ ý chí hay không”.
Nicotine tạo ra sự lệ thuộc về sinh học, trong khi hút thuốc còn gắn với rất nhiều thói quen:
uống cà phê;
sau bữa ăn;
khi uống rượu;
khi căng thẳng;
khi nói chuyện với bạn bè;
khi làm việc;
khi nghỉ giải lao.
Do đó, một người có thể đã rất quyết tâm nhưng vẫn tái hút.
Điều này không có nghĩa là họ “thất bại”.
Cai thuốc thường là một quá trình, và nhiều người cần nhiều lần thử trước khi bỏ được lâu dài.
Nếu đã từng bỏ rồi hút lại, bác vẫn có thể bắt đầu lại.
16. Có cần dùng thuốc hỗ trợ cai thuốc không?
Một số người có thể bỏ được mà không cần thuốc.
Nhưng đối với nhiều người, thuốc hỗ trợ cai thuốc kết hợp tư vấn hành vi có thể làm tăng khả năng bỏ thuốc thành công.
Các phương pháp có thể được cân nhắc gồm:
liệu pháp thay thế nicotine;
varenicline;
bupropion;
tư vấn hành vi;
chương trình hỗ trợ cai thuốc;
hoặc sự kết hợp các phương pháp phù hợp.
Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, mức độ lệ thuộc nicotine, thuốc đang sử dụng, thai kỳ và các yếu tố khác.
Bác không nên tự mua thuốc cai thuốc và sử dụng kéo dài mà không biết mình có phù hợp hay không.
Điều quan trọng nhất không phải là “cai bằng cách nào cho nhanh nhất”, mà là tăng khả năng bỏ thuốc thành công và duy trì được lâu dài.
17. Thuốc lá điện tử có phải là cách bỏ thuốc an toàn tuyệt đối?
Không nên hiểu như vậy.
Thuốc lá điện tử có thể đưa nicotine vào cơ thể và nhiều sản phẩm vẫn tạo ra các chất có khả năng gây hại.
Vì vậy:
“Không hút thuốc lá điếu” không đồng nghĩa với “mọi hình thức sử dụng nicotine đều an toàn”.
Vấn đề thuốc lá điện tử và cai thuốc có nhiều tranh luận khoa học, trong đó lợi ích và nguy cơ có thể khác nhau tùy sản phẩm và cách sử dụng.
Nếu bác đang hút thuốc lá điếu và muốn bỏ, mục tiêu ưu tiên là ngừng hút thuốc, đồng thời có thể sử dụng các phương pháp cai thuốc đã được nghiên cứu và khuyến cáo.
Không nên biến thuốc lá điện tử thành một hình thức sử dụng nicotine lâu dài mà không có kế hoạch.
18. Nếu chỉ giảm số điếu thuốc mỗi ngày thì sao?
Giảm là một bước tiến, nhưng không giống bỏ hoàn toàn.
Một người hút ít đi có thể giảm lượng phơi nhiễm, nhưng vẫn tiếp tục tiếp xúc với các chất độc trong khói thuốc.
Đặc biệt, một số người khi giảm số điếu lại hút sâu hơn hoặc hút hết điếu thuốc hơn để bù lượng nicotine.
Do đó:
Giảm thuốc có thể là bước trung gian để tiến tới bỏ hoàn toàn, nhưng mục tiêu sức khỏe tốt nhất vẫn là không hút thuốc.
Nếu bác chưa thể bỏ ngay, hãy coi việc giảm số điếu là một bước trong kế hoạch cai, thay vì điểm dừng cuối cùng.
19. Bỏ thuốc đột ngột hay giảm dần tốt hơn?
Không có một cách duy nhất phù hợp với tất cả mọi người.
Một số người thích chọn một ngày cụ thể rồi ngừng hoàn toàn.
Một số người cần giảm dần trong một khoảng thời gian trước khi dừng.
Điều quan trọng là:
có mục tiêu rõ ràng;
xác định ngày bỏ thuốc;
nhận diện những tình huống dễ khiến bác hút;
chuẩn bị phương án xử lý cơn thèm;
sử dụng hỗ trợ khi cần;
và có kế hoạch nếu tái hút.
Nếu bác từng thất bại nhiều lần, thay vì chỉ cố gắng “có thêm ý chí”, có thể hữu ích hơn khi tìm sự hỗ trợ chuyên môn.
20. Cơn thèm thuốc thường kéo dài bao lâu?
Cơn thèm thường đến theo từng đợt.
Có lúc rất mạnh nhưng sau đó giảm xuống.
Điều quan trọng là bác không cần chiến đấu với cảm giác thèm thuốc trong cả ngày cùng một lúc.
Có thể thử:
trì hoãn vài phút;
uống nước;
đi bộ;
hít thở chậm;
thay đổi môi trường;
tránh tình huống kích hoạt;
nhờ người thân hỗ trợ;
sử dụng phương pháp cai thuốc phù hợp nếu được chỉ định.
Theo thời gian, những “tín hiệu” quen thuộc như uống cà phê hoặc sau bữa ăn sẽ dần không còn gắn chặt với việc hút thuốc như trước.
21. Bỏ thuốc có lợi cho người đã mắc ung thư không?
Có.
Đây là một điểm đặc biệt quan trọng.
Nếu bác đã được chẩn đoán ung thư, việc bỏ thuốc vẫn có giá trị.
Tiếp tục hút có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể, chức năng phổi, nguy cơ biến chứng và khả năng hồi phục.
Ở người bệnh ung thư, bỏ thuốc có thể giúp:
giảm tiếp tục phơi nhiễm chất gây ung thư;
cải thiện sức khỏe tim phổi;
giảm nguy cơ mắc thêm một ung thư khác;
giảm một số biến chứng liên quan hút thuốc;
hỗ trợ quá trình điều trị và phục hồi.
Nhưng có một điều cần nhớ:
Bỏ thuốc không phải là phương pháp điều trị thay thế cho phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, thuốc đích, miễn dịch hoặc các phương pháp điều trị ung thư khác.
Và nếu người bệnh ung thư đang điều trị, việc cai thuốc nên được thực hiện song song với kế hoạch điều trị của bác sĩ.
22. Nếu đã bỏ thuốc rồi thì có cần tầm soát ung thư phổi nữa không?
Có thể vẫn cần.
Bỏ thuốc làm giảm nguy cơ, nhưng nguy cơ có thể vẫn cao hơn người chưa từng hút trong một thời gian dài.
Vì vậy, lịch sử hút thuốc trong quá khứ vẫn có giá trị khi bác sĩ đánh giá nguy cơ ung thư phổi.
Tại một số quốc gia, chương trình tầm soát ung thư phổi bằng CT liều thấp dành cho người thuộc nhóm tuổi và tiền sử hút thuốc nhất định, kể cả một số người đã bỏ thuốc nhưng mới bỏ trong khoảng thời gian tương đối gần.
Tiêu chuẩn tầm soát cụ thể có thể khác nhau giữa các hướng dẫn và được cập nhật theo thời gian.
Vì vậy, bỏ thuốc và tầm soát là hai việc bổ sung cho nhau.
23. Nếu bác chưa thể bỏ ngay hôm nay thì nên làm gì?
Đừng biến việc cai thuốc thành một lời hứa quá xa.
Hãy bắt đầu bằng việc xác định:
“Điều gì thường khiến tôi muốn hút thuốc nhất?”
Ví dụ:
cà phê;
rượu bia;
sau bữa ăn;
căng thẳng;
gặp bạn hút thuốc;
lái xe;
làm việc ban đêm.
Sau đó chọn một thay đổi cụ thể.
Ví dụ:
Nếu trước đây bác hút một điếu sau bữa tối, hãy thay khoảng thời gian đó bằng việc đi bộ 10 phút.
Nếu bác thường hút khi uống cà phê, hãy thử thay đổi địa điểm hoặc thời điểm uống cà phê trong giai đoạn đầu.
Mục tiêu không phải là làm mọi thứ hoàn hảo.
Mục tiêu là tạo ra một chuỗi những lần bác không hút thuốc, rồi kéo dài chuỗi đó ngày càng lâu.
24. Một cách đơn giản để bắt đầu từ hôm nay
Bác có thể thực hiện theo 5 bước:
Bước 1: Chọn ngày bỏ thuốc.
Không nhất thiết phải là ngày mai, nhưng nên là một ngày cụ thể.
Bước 2: Viết ra ba lý do bác muốn bỏ.
Ví dụ: thở dễ hơn, bảo vệ gia đình, giảm nguy cơ bệnh tim và ung thư.
Bước 3: Dọn thuốc, bật lửa và gạt tàn khỏi những nơi bác thường sử dụng.
Giảm tín hiệu kích thích có thể giúp những ngày đầu dễ dàng hơn.
Bước 4: Báo cho người thân.
Nhờ họ không mời thuốc và hỗ trợ khi bác thèm.
Bước 5: Nếu đã từng bỏ rồi hút lại, đừng coi đó là lý do để bỏ cuộc.
Hãy xem lần tái hút đó giúp bác biết thêm điều gì khiến mình dễ quay lại hút thuốc.
Lần thử tiếp theo có thể được chuẩn bị tốt hơn.
25. Điều quan trọng nhất cần nhớ
Bỏ thuốc có lợi ở bất kỳ tuổi nào, kể cả khi bác đã hút trong nhiều năm.
Cơ thể bắt đầu thay đổi ngay sau khi ngừng hút; những lợi ích tiếp tục tích lũy trong nhiều tháng và nhiều năm.
Bỏ thuốc giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch, đột quỵ, COPD và nhiều loại ung thư.
Nguy cơ ung thư sau khi bỏ thuốc giảm dần nhưng không lập tức trở về bằng người chưa từng hút.
Người đã mắc COPD vẫn rất có lợi khi bỏ thuốc vì có thể làm chậm quá trình suy giảm chức năng phổi.
Bỏ thuốc cũng giúp giảm phơi nhiễm khói thuốc của những người sống cùng.
Tăng cân có thể xảy ra ở một số người nhưng không phải lý do để tiếp tục hút.
Cai thuốc không chỉ là vấn đề ý chí; nicotine gây lệ thuộc, và tư vấn cùng thuốc hỗ trợ có thể giúp tăng khả năng thành công ở nhiều người.
Giảm số điếu có thể là bước trung gian, nhưng bỏ hoàn toàn vẫn là mục tiêu tốt nhất cho sức khỏe.
Thuốc lá điện tử không nên được xem là một lựa chọn “an toàn tuyệt đối”.
Người bệnh ung thư vẫn có lợi khi bỏ thuốc và không nên nghĩ rằng “đã mắc bệnh rồi thì bỏ cũng không còn ý nghĩa”.
Nếu bác đã bỏ thuốc, lịch sử hút thuốc vẫn có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá nguy cơ và quyết định tầm soát phù hợp.
26. Khi nào bác nên trao đổi với bác sĩ?
Bác nên tìm sự hỗ trợ nếu:
đã nhiều lần cố bỏ nhưng tái hút;
hút thuốc ngay sau khi thức dậy hoặc cảm thấy rất khó chịu khi không được hút;
muốn dùng thuốc hỗ trợ cai thuốc;
đang mang thai hoặc dự định mang thai;
có bệnh tim mạch, COPD, hen hoặc bệnh mạn tính khác;
đang điều trị ung thư;
đang dùng nhiều loại thuốc;
lo lắng về tăng cân sau cai;
muốn biết mình có thuộc nhóm cần tầm soát ung thư phổi hay không.
Nếu bác có ho kéo dài, ho ra máu, khó thở mới xuất hiện hoặc tăng dần, đau ngực, sụt cân không chủ ý hoặc triệu chứng bất thường khác, đừng chỉ nghĩ rằng đó là hậu quả của việc hút thuốc. Những triệu chứng này cần được đánh giá nguyên nhân.
Mời bác đọc bài tiếp theo: Vì sao cần phải hạn chế rượu bia?
Tài liệu tham khảo
World Health Organization. WHO Report on the Global Tobacco Epidemic 2025: Addressing New and Emerging Products. World Health Organization. 2025.
World Health Organization. Tobacco. World Health Organization. 2025.
Centers for Disease Control and Prevention. Benefits of Quitting Smoking. Centers for Disease Control and Prevention. 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. Health Effects of Cigarette Smoking. Centers for Disease Control and Prevention. 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. How Smoking and Nicotine Damage the Body. Centers for Disease Control and Prevention. 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Interventions to Treat Tobacco Use and Dependence Among Adults. Centers for Disease Control and Prevention. 2024.
Fiore MC, Jaén CR, Baker TB, et al. Treating Tobacco Use and Dependence: 2008 Update. Clinical Practice Guideline. U.S. Department of Health and Human Services. 2008.
United States Preventive Services Task Force. Interventions for Tobacco Smoking Cessation in Adults, Including Pregnant Persons: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2021.
U.S. Department of Health and Human Services. Smoking Cessation: A Report of the Surgeon General. U.S. Department of Health and Human Services. 2020.
Jha P, Ramasundarahettige C, Landsman V, et al. 21st-Century Hazards of Smoking and Benefits of Cessation in the United States. New England Journal of Medicine. 2013.
Doll R, Peto R, Boreham J, Sutherland I. Mortality in Relation to Smoking: 50 Years' Observations on Male British Doctors. BMJ. 2004.
Tashkin DP, Rennard S, Taylor Hoben C, et al. Lung Function Decline in COPD: Smoking Cessation and Other Factors. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2007.
Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. Global Strategy for the Prevention, Diagnosis and Management of Chronic Obstructive Pulmonary Disease: 2025 Report. Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. 2025.
National Cancer Institute. Harms of Cigarette Smoking and Health Benefits of Quitting. National Institutes of Health. 2024.
National Cancer Institute. Smoking and Cancer. National Institutes of Health. 2024.
Krist AH, Davidson KW, Mangione CM, et al. Screening for Lung Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2021.