Ô nhiễm không khí ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?
Ô nhiễm không khí là một vấn đề sức khỏe ngày càng được quan tâm, đặc biệt ở những thành phố đông dân, nơi có nhiều phương tiện giao thông, công trình xây dựng, hoạt động công nghiệp và đốt nhiên liệu.
Nhiều bác chỉ nghĩ ô nhiễm không khí gây ho, khó thở hoặc viêm mũi. Nhưng ảnh hưởng của không khí ô nhiễm có thể rộng hơn rất nhiều. Một số chất ô nhiễm có thể đi sâu vào phổi, thậm chí đi vào máu và liên quan đến các bệnh lý về tim mạch, hô hấp, não và nhiều cơ quan khác.
Điều đáng chú ý là mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả mọi người. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh tim phổi, phụ nữ mang thai và người thường xuyên làm việc ngoài trời có thể chịu tác động nhiều hơn.
Hiểu về ô nhiễm không khí không có nghĩa là phải lo lắng mỗi khi nhìn thấy chỉ số chất lượng không khí tăng. Điều quan trọng hơn là biết khi nào cần giảm phơi nhiễm và làm thế nào để bảo vệ sức khỏe một cách thực tế.
1. Ô nhiễm không khí là gì?
Ô nhiễm không khí là tình trạng trong không khí có các chất hoặc hạt với nồng độ đủ cao để gây ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe con người hoặc môi trường.
Nguồn ô nhiễm có thể đến từ:
Khói xe và giao thông.
Nhà máy, khu công nghiệp.
Công trình xây dựng và bụi đường.
Đốt rác, đốt than, củi hoặc các loại nhiên liệu khác.
Khói thuốc lá.
Cháy rừng hoặc cháy ngoài trời.
Một số nguồn ô nhiễm trong nhà như khói bếp, khói đốt nhiên liệu và hóa chất.
Ô nhiễm không khí không phải lúc nào cũng nhìn thấy được.
Có những ngày bầu trời vẫn tương đối trong nhưng trong không khí vẫn có các chất ô nhiễm ở mức đáng kể. Ngược lại, có những ngày trời nhiều bụi hoặc sương mù khiến chất lượng không khí giảm rõ rệt.
Vì vậy, không thể chỉ nhìn bằng mắt để đánh giá không khí có an toàn hay không.
2. Những chất ô nhiễm nào đáng quan tâm?
Có nhiều loại chất ô nhiễm khác nhau. Trong đó, một số chất thường được quan tâm trong đánh giá chất lượng không khí gồm:
Bụi mịn PM2.5
PM2.5 là các hạt bụi có đường kính khí động học không lớn hơn khoảng 2,5 micromet.
Kích thước rất nhỏ khiến chúng có thể đi sâu vào đường hô hấp và đến các vùng tận cùng của phổi.
Đây là một trong những thành phần ô nhiễm không khí được quan tâm nhiều nhất vì có mối liên quan với nhiều bệnh hô hấp và tim mạch.
PM10
PM10 là các hạt bụi có kích thước lớn hơn PM2.5 nhưng vẫn đủ nhỏ để đi vào đường hô hấp.
PM10 có thể gây kích ứng mũi, họng và đường thở, đồng thời làm nặng thêm một số bệnh hô hấp.
Ozone tầng mặt đất
Ozone ở tầng thấp có thể được hình thành từ các phản ứng hóa học giữa những chất ô nhiễm khác dưới tác động của ánh sáng mặt trời.
Ozone có thể kích thích đường thở, gây ho, khó chịu ở ngực và làm nặng thêm các triệu chứng hô hấp ở người nhạy cảm.
Nitrogen dioxide và sulfur dioxide
Đây là những chất khí có thể phát sinh từ quá trình đốt nhiên liệu.
Chúng có thể kích thích đường hô hấp và đặc biệt đáng quan tâm ở người mắc các bệnh phổi mạn tính.
Carbon monoxide
Carbon monoxide có thể xuất hiện khi nhiên liệu cháy không hoàn toàn.
Chất này đặc biệt nguy hiểm trong không gian kín vì có thể làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu.
Đây là lý do các thiết bị đốt than, củi hoặc nhiên liệu trong không gian kín cần được sử dụng hết sức thận trọng.
3. Vì sao ô nhiễm không khí có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan?
Khi hít phải không khí ô nhiễm, cơ thể trước tiên tiếp xúc với các chất này qua đường hô hấp.
Các hạt và chất khí có thể:
Gây kích ứng niêm mạc đường hô hấp.
Kích hoạt phản ứng viêm.
Làm tăng stress oxy hóa.
Ảnh hưởng đến chức năng của các tế bào đường thở.
Với một số hạt rất nhỏ, có thể đi sâu vào phổi và liên quan đến các phản ứng toàn thân.
Phản ứng viêm và stress oxy hóa không chỉ giới hạn trong phổi.
Đó là một trong những cơ chế giúp giải thích tại sao ô nhiễm không khí có liên quan không chỉ với bệnh hô hấp mà còn với bệnh tim mạch và một số vấn đề sức khỏe toàn thân.
Có thể hình dung đơn giản:
Không khí → đường hô hấp → phổi → phản ứng viêm và các tác động toàn thân → nhiều cơ quan có thể bị ảnh hưởng.
4. Ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến phổi như thế nào?
Đây là cơ quan tiếp xúc trực tiếp và thường xuyên nhất.
Không khí ô nhiễm có thể gây:
Kích ứng mũi và họng.
Ho.
Khạc đờm.
Khò khè.
Cảm giác khó chịu hoặc tức ngực.
Khó thở ở người nhạy cảm.
Ở người đã mắc bệnh phổi, ô nhiễm không khí có thể làm triệu chứng rõ hơn.
Ví dụ, người mắc:
Hen phế quản.
COPD.
Viêm phế quản mạn.
Một số bệnh phổi khác.
có thể nhận thấy ho, khò khè hoặc khó thở tăng lên vào những thời điểm chất lượng không khí xấu.
5. Ô nhiễm không khí có làm hen phế quản nặng hơn không?
Có thể.
Các chất ô nhiễm có thể kích thích đường thở và làm tăng tình trạng viêm hoặc co thắt phế quản ở một số người mắc hen.
Vì vậy, trong những ngày chất lượng không khí kém, người mắc hen có thể cần chú ý hơn đến:
Ho.
Khò khè.
Khó thở.
Cảm giác nặng ngực.
Nhu cầu sử dụng thuốc cắt cơn tăng lên.
Tuy nhiên, bác không nên tự ý tăng hoặc giảm thuốc điều trị hen chỉ dựa vào chỉ số ô nhiễm không khí.
Nếu triệu chứng thay đổi rõ rệt hoặc thuốc cắt cơn phải sử dụng thường xuyên hơn, nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá lại kiểm soát hen.
6. Người mắc COPD có bị ảnh hưởng nhiều hơn không?
Có thể.
COPD là bệnh mạn tính khiến đường thở và phổi đã có những tổn thương nhất định. Khi tiếp tục tiếp xúc với khói bụi và các chất ô nhiễm, đường thở có thể bị kích thích và các triệu chứng có thể tăng lên.
Người mắc COPD nên đặc biệt chú ý khi:
Chất lượng không khí giảm.
Có nhiều khói bụi ngoài trời.
Có khói từ đốt rác hoặc đốt nhiên liệu.
Khu vực sống có ô nhiễm giao thông cao.
Nếu xuất hiện khó thở tăng rõ, đờm tăng nhiều hoặc đờm đổi màu, sốt hay tình trạng chung xấu đi, không nên quy tất cả cho “do ô nhiễm” mà cần đánh giá khả năng đợt cấp hoặc nhiễm trùng hô hấp.
7. Ô nhiễm không khí có ảnh hưởng đến tim mạch không?
Có.
Đây là điểm nhiều người chưa chú ý.
Phơi nhiễm với ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn, có liên quan đến tăng nguy cơ của nhiều vấn đề tim mạch.
Một số cơ chế được nghiên cứu gồm:
Phản ứng viêm toàn thân.
Stress oxy hóa.
Rối loạn chức năng nội mô.
Ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ.
Tác động bất lợi lên mạch máu và quá trình đông máu.
Ở người đã có bệnh tim mạch, những tác động này có thể đáng quan tâm hơn.
Vì vậy, vào những ngày ô nhiễm không khí cao, người mắc bệnh tim mạch nên hạn chế những hoạt động ngoài trời gắng sức kéo dài, đặc biệt ở khu vực có nhiều khói bụi.
8. Ô nhiễm không khí có làm tăng nguy cơ đột quỵ không?
Phơi nhiễm với ô nhiễm không khí, đặc biệt bụi mịn, đã được nghiên cứu về mối liên quan với bệnh mạch máu não và đột quỵ.
Điều này không có nghĩa là:
“Hôm nay không khí xấu thì chắc chắn sẽ bị đột quỵ.”
Nguy cơ bệnh là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp như:
Tuổi.
Tăng huyết áp.
Đái tháo đường.
Rối loạn lipid máu.
Hút thuốc.
Béo phì.
Bệnh tim mạch.
Di truyền.
Lối sống.
Và các yếu tố môi trường, trong đó có ô nhiễm không khí.
Do đó, giảm phơi nhiễm với ô nhiễm không khí là một phần của bảo vệ sức khỏe lâu dài, chứ không phải biện pháp thay thế cho kiểm soát huyết áp, bỏ thuốc lá hay điều trị các bệnh nền.
9. Ô nhiễm không khí có ảnh hưởng đến trẻ em không?
Có.
Trẻ em có hệ hô hấp đang phát triển và thường có mức hoạt động thể chất cao hơn người lớn.
Khi chất lượng không khí xấu, trẻ có thể gặp:
Ho.
Khò khè.
Kích ứng đường thở.
Làm nặng thêm hen.
Tăng nguy cơ các vấn đề hô hấp khi phơi nhiễm kéo dài.
Vì vậy, trong những ngày ô nhiễm cao, nên hạn chế cho trẻ chơi hoặc vận động mạnh ngoài trời trong những khu vực nhiều khói bụi.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với trẻ đã mắc hen hoặc bệnh hô hấp mạn tính.
10. Người cao tuổi có cần đặc biệt chú ý không?
Có.
Người cao tuổi thường có nhiều bệnh nền hơn và dự trữ chức năng của phổi, tim mạch có thể giảm theo tuổi.
Những người mắc:
COPD.
Hen.
Suy tim.
Bệnh mạch vành.
Tăng huyết áp.
Các bệnh mạn tính khác.
có thể nhạy cảm hơn với những thay đổi của môi trường.
Tuy nhiên, không nên vì sợ ô nhiễm mà để người cao tuổi hoàn toàn không vận động.
Thay vào đó, nên chọn thời điểm và địa điểm có chất lượng không khí tốt hơn để vận động.
11. Ô nhiễm không khí có liên quan đến ung thư không?
Có.
Một số thành phần của ô nhiễm không khí, đặc biệt ô nhiễm không khí ngoài trời và bụi mịn, đã được xác định có liên quan đến nguy cơ ung thư.
Trong đó, ung thư phổi là mối quan tâm đặc biệt.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng:
Ô nhiễm không khí là một yếu tố nguy cơ, không phải nguyên nhân duy nhất của ung thư phổi.
Hút thuốc lá vẫn là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của ung thư phổi.
Ngoài ra còn có:
Khói thuốc thụ động.
Phơi nhiễm nghề nghiệp.
Radon.
Một số hóa chất.
Yếu tố di truyền.
Tuổi.
Và nhiều yếu tố khác.
Vì vậy, không nên hiểu rằng một người mắc ung thư phổi là “do ô nhiễm không khí” hoặc ngược lại “không hút thuốc thì không cần quan tâm đến ô nhiễm”.
Hai vấn đề này cần được nhìn nhận độc lập nhưng có thể cùng góp phần vào nguy cơ.
12. Người đang điều trị ung thư có cần quan tâm đến ô nhiễm không khí không?
Có.
Người bệnh ung thư, đặc biệt người đang điều trị ảnh hưởng đến hệ miễn dịch hoặc có bệnh lý phổi, có thể cần thận trọng hơn khi chất lượng không khí giảm.
Điều này đặc biệt đáng chú ý ở người có:
Ung thư phổi.
Bệnh phổi mạn tính kèm theo.
Giảm bạch cầu hoặc suy giảm miễn dịch.
Đang điều trị hóa chất.
Đang điều trị có ảnh hưởng đến phổi.
Người cao tuổi hoặc thể trạng yếu.
Tuy nhiên, không phải cứ có ung thư là phải ở trong nhà tuyệt đối.
Mục tiêu là giảm những phơi nhiễm không cần thiết, đồng thời vẫn duy trì vận động, sinh hoạt và điều trị phù hợp.
Nếu bác có ung thư phổi và thấy ho hoặc khó thở tăng lên vào những ngày ô nhiễm, không nên tự kết luận đó là do không khí. Cần xem xét cả nhiễm trùng, tác dụng phụ điều trị, đợt cấp bệnh phổi nền hoặc những nguyên nhân khác.
13. Chỉ số AQI là gì?
AQI là chỉ số chất lượng không khí, được xây dựng để giúp người dân dễ hình dung mức độ ô nhiễm và nguy cơ sức khỏe.
Một điều cần nhớ là:
AQI không phải là một chất ô nhiễm cụ thể.
Nó là một chỉ số tổng hợp được tính dựa trên các chất ô nhiễm được hệ thống đánh giá.
Khi xem AQI, bác không cần quá tập trung vào một con số đơn lẻ mà nên quan tâm:
Chất lượng không khí hiện tại.
Chất ô nhiễm nào đang đóng góp nhiều nhất.
Thời gian phơi nhiễm.
Bác thuộc nhóm nguy cơ nào.
Hôm nay có cần hoạt động ngoài trời nhiều hay không.
Các ứng dụng hoặc website có thể hiển thị AQI hơi khác nhau vì sử dụng tiêu chuẩn, nguồn dữ liệu hoặc cách tính khác nhau.
14. Khi AQI tăng, có phải bác phải đóng kín cửa cả ngày?
Không phải lúc nào cũng vậy.
Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.
Nếu không khí ngoài trời ô nhiễm cao, việc mở cửa liên tục có thể làm chất ô nhiễm đi vào nhà.
Nhưng nếu đóng kín nhà trong thời gian dài mà không kiểm soát chất lượng không khí trong nhà, một số chất ô nhiễm khác cũng có thể tích tụ.
Cách tiếp cận hợp lý hơn là:
Theo dõi chất lượng không khí.
Hạn chế mở cửa khi ngoài trời ô nhiễm cao.
Tăng thông khí khi chất lượng không khí ngoài trời tốt hơn.
Không hút thuốc trong nhà.
Hạn chế đốt nhang, đốt than, đốt củi hoặc các nguồn tạo khói trong nhà.
Giữ bếp thông thoáng.
Có thể sử dụng máy lọc không khí phù hợp nếu điều kiện cho phép.
15. Máy lọc không khí có cần thiết không?
Máy lọc không khí có thể giúp giảm một số hạt bụi trong không khí trong nhà, đặc biệt nếu sử dụng thiết bị phù hợp với diện tích phòng.
Tuy nhiên, máy lọc không khí không biến một môi trường ô nhiễm thành môi trường hoàn toàn không có nguy cơ.
Hiệu quả còn phụ thuộc vào:
Loại bộ lọc.
Công suất.
Diện tích phòng.
Mức độ kín của phòng.
Cách sử dụng.
Việc thay hoặc vệ sinh bộ lọc.
Một số thiết bị có thêm chức năng tạo ion hoặc ozone. Bác nên thận trọng với các thiết bị có khả năng tạo ozone vì ozone ở nồng độ không phù hợp có thể gây kích ứng đường hô hấp.
16. Đeo khẩu trang có giúp giảm phơi nhiễm bụi mịn không?
Có thể.
Khẩu trang phù hợp có thể giúp giảm lượng hạt bụi mà người đeo hít vào, đặc biệt khi được sử dụng đúng cách.
Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc nhiều vào:
Khả năng lọc của khẩu trang.
Độ kín với khuôn mặt.
Cách đeo.
Thời gian sử dụng.
Chất lượng khẩu trang.
Khẩu trang y tế thông thường không được thiết kế giống khẩu trang lọc hạt chuyên dụng.
Trong môi trường ô nhiễm bụi mịn cao, khẩu trang có khả năng lọc hạt và ôm tương đối kín khuôn mặt có thể phù hợp hơn.
Bác cũng cần nhớ rằng khẩu trang không thay thế hoàn toàn việc giảm thời gian phơi nhiễm.
17. Có nên tập thể dục ngoài trời khi không khí ô nhiễm?
Không có một câu trả lời áp dụng cho mọi ngày.
Khi chất lượng không khí tốt, vận động ngoài trời là một thói quen rất có lợi.
Khi chất lượng không khí xấu, đặc biệt nếu ô nhiễm bụi mịn tăng cao, bác nên cân nhắc:
Chuyển sang tập trong nhà.
Giảm cường độ vận động.
Chọn thời điểm chất lượng không khí tốt hơn.
Tránh tập gần đường giao thông đông đúc.
Người mắc hen, COPD hoặc bệnh tim mạch nên thận trọng hơn.
Lý do là khi vận động mạnh, chúng ta thở nhanh và sâu hơn. Vì vậy, lượng không khí hít vào trong một khoảng thời gian cũng tăng lên.
Do đó, một buổi chạy bộ nặng ngoài trời trong lúc không khí rất xấu có thể làm mức phơi nhiễm tăng đáng kể.
18. Có phải sáng sớm luôn là thời điểm tốt nhất để tập thể dục?
Không phải lúc nào cũng vậy.
Nhiều người có thói quen nghĩ rằng:
“Sáng sớm không khí luôn trong lành nhất.”
Điều này không đúng trong mọi hoàn cảnh.
Chất lượng không khí thay đổi theo:
Giao thông.
Thời tiết.
Gió.
Nhiệt độ.
Độ ẩm.
Ánh sáng mặt trời.
Đặc điểm địa hình.
Vì vậy, nếu bác sống ở khu vực có ô nhiễm không khí đáng kể, nên xem thông tin chất lượng không khí thực tế thay vì mặc định rằng sáng sớm luôn tốt nhất.
19. Những việc đơn giản nào giúp giảm phơi nhiễm?
Bác không thể kiểm soát toàn bộ chất lượng không khí của một thành phố.
Nhưng bác có thể kiểm soát một phần mức độ phơi nhiễm của chính mình.
Một số cách thực tế:
Khi không khí ngoài trời xấu
Hạn chế thời gian ở ngoài trời không cần thiết.
Tránh vận động mạnh ngoài trời.
Đeo khẩu trang phù hợp khi cần ra ngoài.
Hạn chế đi bộ hoặc tập thể dục sát đường giao thông đông đúc.
Đóng cửa khi cần thiết.
Trong nhà
Không hút thuốc.
Không đốt rác.
Hạn chế nguồn tạo khói.
Sử dụng bếp và hệ thống thông khí phù hợp.
Vệ sinh bụi trong nhà.
Sử dụng máy lọc không khí nếu có điều kiện.
Khi chất lượng không khí tốt hơn
Mở cửa thông khí.
Đi bộ hoặc vận động ngoài trời.
Duy trì hoạt động thể chất đều đặn.
Điểm quan trọng là không cần biến cuộc sống thành một chuỗi ngày chỉ ở trong nhà.
Mục tiêu là giảm phơi nhiễm vào những thời điểm nguy cơ cao nhưng vẫn duy trì lối sống lành mạnh.
20. Có phải uống nhiều nước sẽ “thải độc” bụi mịn?
Không.
Uống đủ nước rất quan trọng đối với sức khỏe, nhưng không có bằng chứng cho thấy uống thật nhiều nước có thể “rửa sạch” bụi mịn khỏi phổi.
Cơ thể có những cơ chế bảo vệ và loại bỏ chất lạ riêng, trong đó có:
Niêm dịch đường hô hấp.
Ho.
Hoạt động của hệ thống lông chuyển.
Các tế bào miễn dịch.
Uống đủ nước giúp cơ thể hoạt động bình thường, nhưng không phải là phương pháp giải độc đặc hiệu khỏi ô nhiễm không khí.
21. Vitamin C, vitamin E hoặc thực phẩm bổ sung có bảo vệ khỏi ô nhiễm không?
Bác có thể nghe nhiều quảng cáo về các loại vitamin hoặc thực phẩm bổ sung được cho là “chống độc không khí”.
Cần thận trọng với những tuyên bố này.
Một chế độ ăn đầy đủ rau quả, protein, chất béo lành mạnh và các vi chất cần thiết rất quan trọng cho sức khỏe.
Nhưng điều đó không có nghĩa là uống một loại vitamin có thể loại bỏ tác hại của ô nhiễm không khí.
Không có viên uống nào thay thế được việc giảm phơi nhiễm.
Nếu bác đang sử dụng thuốc điều trị bệnh hoặc có bệnh nền, không nên tự ý dùng liều cao các loại vitamin hay thực phẩm bổ sung với mục đích “giải độc”.
22. Khi nào triệu chứng có thể chỉ là kích ứng do ô nhiễm?
Một số người có thể xuất hiện:
Cay mắt.
Rát họng.
Hắt hơi.
Chảy nước mũi.
Ho nhẹ.
Khó chịu đường thở.
đặc biệt sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều khói bụi.
Nếu triệu chứng giảm khi tránh môi trường ô nhiễm và không có dấu hiệu bất thường khác, có thể chỉ là phản ứng kích ứng.
Tuy nhiên, không nên tự quy mọi triệu chứng hô hấp cho ô nhiễm không khí.
23. Khi nào cần đi khám?
Bác nên đi khám nếu triệu chứng:
Khó thở tăng dần.
Khó thở khi nghỉ.
Đau hoặc tức ngực.
Ho kéo dài hoặc ngày càng tăng.
Ho ra máu.
Khò khè kéo dài.
Sốt kéo dài.
Tím môi hoặc đầu chi.
Lơ mơ, lú lẫn.
SpO₂ giảm nếu bác có máy đo và biết cách sử dụng.
Triệu chứng xuất hiện ở người có bệnh tim phổi nền và khác rõ so với thường ngày.
Đặc biệt, khó thở dữ dội, đau ngực, tím tái, lơ mơ hoặc ho ra máu nhiều là những tình huống cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Không nên nghĩ rằng “hôm nay ô nhiễm nên khó thở” rồi chờ đợi nếu triệu chứng nặng.
24. Bác nên làm gì vào một ngày ô nhiễm không khí cao?
Có thể áp dụng một cách rất đơn giản:
1. Kiểm tra chất lượng không khí.
2. Nếu ô nhiễm cao, giảm thời gian ở ngoài trời.
3. Không tập luyện gắng sức ngoài trời.
4. Nếu phải ra ngoài, sử dụng khẩu trang phù hợp.
5. Hạn chế các nguồn tạo khói trong nhà.
6. Nếu có bệnh hen, COPD hoặc bệnh tim mạch, chú ý triệu chứng hơn.
7. Khi chất lượng không khí cải thiện, tiếp tục thông khí và vận động phù hợp.
Đây là cách tiếp cận thực tế hơn nhiều so với việc cố gắng tránh hoàn toàn mọi tiếp xúc với không khí ngoài trời.
Điều bác cần nhớ
1. Ô nhiễm không khí không chỉ ảnh hưởng đến phổi mà còn có liên quan đến sức khỏe tim mạch và nhiều cơ quan khác.
2. PM2.5 là một trong những chất ô nhiễm được quan tâm đặc biệt vì có thể đi sâu vào đường hô hấp và liên quan đến các tác động toàn thân.
3. Người mắc hen, COPD, bệnh tim mạch, trẻ nhỏ, người cao tuổi và một số nhóm nguy cơ cần thận trọng hơn khi chất lượng không khí xấu.
4. Không khí ô nhiễm không có nghĩa là bác phải ở trong nhà cả ngày. Quan trọng là giảm phơi nhiễm vào những thời điểm nguy cơ cao và vẫn duy trì lối sống lành mạnh.
5. Khẩu trang phù hợp, giảm vận động gắng sức ngoài trời khi ô nhiễm cao, hạn chế nguồn tạo khói trong nhà và theo dõi chất lượng không khí là những biện pháp thực tế.
6. Không có thuốc, vitamin hay “nước giải độc” nào thay thế được việc giảm phơi nhiễm với ô nhiễm không khí.
7. Nếu xuất hiện khó thở nặng, đau ngực, tím tái, lơ mơ hoặc ho ra máu, không nên quy tất cả cho ô nhiễm mà cần được đánh giá y tế.
Mời bác đọc bài tiếp theo: Nắng nóng và sức khỏe tim mạch
Tài liệu tham khảo
World Health Organization. Ambient (outdoor) air pollution. World Health Organization.
World Health Organization. Air quality, energy and health: Health impacts. World Health Organization.
World Health Organization. WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. World Health Organization. 2021.
World Health Organization. Household air pollution and health. World Health Organization.
U.S. Environmental Protection Agency. Health and Environmental Effects of Particulate Matter (PM). U.S. EPA.
U.S. Environmental Protection Agency. Air Quality Index (AQI). U.S. EPA.
Centers for Disease Control and Prevention. Particle Pollution and Your Health. CDC.
International Agency for Research on Cancer. Outdoor Air Pollution. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans. 2016.
International Agency for Research on Cancer. Outdoor Air Pollution a Leading Environmental Cause of Cancer Deaths. IARC. 2013.